Autor:Jaro

Z Almanachu Historycznego.

rowniez na http://viking.org.pl/avd.php?id=9 (ze zdjeciami bo nie wiem jak tu sie je wrzuca:)

Szłomy wielkopolskie zwane tak ze względu na duże ich skupisko na Wielkopolsce ( Giecz, Gniezno, Gorzuchy, Dymitrowo ) początkowo uważane były za hełmy polskie jednak późniejsze badania i analogiczne znaleziska na terenach Rusi Kijowskiej ( Królewiec, Mokre ) wykazały wschodnie pochodzenie tych hełmów. Być może zostały one sprowadzone do Wielkopolski jako łupy z wyprawy Bolesława Chrobrego na Ruś, bądź zostały zakupione od ruskich kupców. Szłomy wielkopolskie prawdopodobnie nawiązują do hełmów persko-sasanidzkich pochodzących z trzeciego stulecia n.e.. Hełm datowany jest na IX - X w. Szłom wielkopolski ma kształt esowatego stożka o lekkim wybrzuszeniu. Składa się z czterech trójkątnie wyciętych kawałków pozłacanej miedzianej blachy na żelaznym podkładzie. Dwie przeciwległe blachy nachodzą na dwie pozostałe i są z nimi połączone żelaznymi nitami. Krawędzie blach znajdujących się na wierzchu są wycięte w pięć płytkich wklęsłych łuków, w miejscu spojeń znajdują się miedziane blaszki wystające na ok. 5 mm zdobione dwoma rzędami tzw. perełek czyli półkolistych wypustek powstałych przez wybicie ich od wewnętrznej strony blaszki. Hełm zakończony jest tulejką wykutą ze złoconej blachy miedzianej wstawioną w osadę żelazną o kształcie czteropłatkowego odwróconego kielicha kwiatowego (rys.1), spod którego wystaje miedziana blaszka analogiczna do opisanych wcześniej. W tulei umieszczano prawdopodobnie ogon dzika lub końskie włosie (rys.2). Na blachach bocznych znajdują się wypukłe kwadraciki kute z żelaznej blachy, spod której wystają blaszki miedziane takie same jak spod spojeń i tulejki. Całość ma bok o długości ok. 4cm (same kwadraciki mają bok o długości ok. 3cm). Na kwadracikach tych znajduje się ornament w kształcie czteroliścia o ostro zakończonych płatkach (rys.3). Na dole hełm obejmuje żelazna obręcz, która w części przedniej przyjmuje kształt korony złożonej z trzech listków. Środkowy „liść” wyrasta ponad dwa pozostałe (rys.4). Brzegi ich zdobi miedziana blaszka taka jak przy spojeniach. Do hełmu przymocowana była siatka kolcza, o czym świadczą znaleziska w Gnieźnie, Gorzuchach i Mokrem.

ZNALEZISKA:

I. Gorzuchy, 1866r. A) Dzwon: jak w powyższym opisie B) Tuleja: jak w powyższym opisie C) Rozety: jak w powyższym opisie D) Obręcz z koroną: jak w powyższym opisie E) Wysokość z tuleją / bez tulei : 27-28cm / 20cm

II. Giecz A) Dzwon: jak w powyższym opisie B) Tuleja: jak w powyższym opisie C) Rozety: jak w powyższym opisie D) Obręcz z koroną: jak w powyższym opisie E) Wysokość z tuleją / bez tulei : ok. 30cm / 22,1cm

III. Gniezno Zabytek ten ze względu na swoją fragmentaryczność posiada wartość tylko w porównaniu z innymi znaleziskami.

IV. Dymitrowo, 1919r. A) Dzwon: pozłacana blacha żelazna B) Tuleja: brak ornamentu C) Rozety: brak ornamentu D) Obręcz z koroną: jak w powyższym opisie E) Wysokość z tuleją / bez tulei : 25cm / ??? Brak miedzianych listewek przy spojeniach.

V. Królewiec, 1889r. A) Dzwon: pozłacane brązowe blachy na podkładzie żelaznym B) Tuleja: jak w powyższym opisie C) Rozety: brązowe prawdopodobnie z żelaznymi nakładkami D) Obręcz z koroną: jak w powyższym opisie E) Wysokość z tuleją / bez tulei : 29,3cm / ???

VI. Mokre, 1925r. A) Dzwon: jak w powyższym opisie B) Tuleja: jak w powyższym opisie C) Rozety: jak w powyższym opisie D) Obręcz z koroną: jak w powyższym opisie E) Wysokość z tuleją / bez tulei : ??? / 25,5cm

Opracowane na podstawie : Bocheński - „Polskie szyszaki wczesnośredniowieczne” W. Sommerfeldówna - „O tzw. Polskich szyszakach wczesnohistorycznych” A. Nadolski „Broń i strój rycerstwa polskiego w średniowieczu” J. Kostrzewski „Kultura prapolska”